Quy định PCCC mới nhất 2026 | Tổng quan thay đổi & hướng dẫn chi tiết

Trong nỗ lực đơn giản hóa thủ tục hành chính và nâng cao trách nhiệm của chủ đầu tư, hệ thống pháp luật về PCCC tại Việt Nam đã có những bước ngoặt lớn với Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024 và Nghị định 105/2025/NĐ-CP. Bài viết sau đây sẽ phân tích các điểm mới cốt lõi, giúp cá nhân và doanh nghiệp nắm bắt kịp thời.

1. Sơ đồ tư duy hệ thống quy định PCCC hiện hành

Để dễ dàng nắm bắt, các quy định mới được chia thành 5 nhóm chính:

• Khung pháp lý chủ chốt: Luật PCCC và CNCH 2024; Nghị định 105/2025/NĐ-CP; QCVN 10:2025/BCA.
• Cải cách hành chính: Bãi bỏ 3 thủ tục rườm rà; chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”.
• Thẩm duyệt và thiết kế: Phân định rõ trách nhiệm của cơ quan Công an, Xây dựng, Đăng kiểm và chủ đầu tư.
• Quy chuẩn kỹ thuật mới (QCVN 10:2025): Giảm bớt các yêu cầu về trang thiết bị tùy theo quy mô công trình.
• Công tác kiểm tra: Quy định rõ 4 đối tượng kiểm tra và tần suất tự kiểm tra định kỳ.

2. Những thay đổi đột phá về thủ tục hành chính

Theo Nghị quyết 66.18/2026 của Chính phủ, kể từ ngày 01/7/2026, lĩnh vực PCCC chính thức cắt giảm 3 thủ tục hành chính quan trọng:

Bãi bỏ kiểm tra công tác nghiệm thu PCCC

Đối với các công trình, phương tiện đã có giấy chứng nhận thẩm duyệt thiết kế.

Bãi bỏ thủ tục nghiệm thu PCCC

Chủ đầu tư tự tổ chức thi công và nghiệm thu, sau đó có thể đưa công trình vào khai thác ngay.

Bãi bỏ thủ tục phục hồi hoạt động

Áp dụng đối với cơ sở, hộ gia đình và cá nhân.

Hệ quả

Hiện chỉ còn 3 thủ tục chính thuộc thẩm quyền Bộ Công an:

• Thẩm định thiết kế.
• Thẩm duyệt thiết kế điều chỉnh.
• Cấp phép lưu thông.

Xem thêm: Thủ tục thẩm duyệt thiết kế về phòng cháy, chữa cháy (thực hiện tại cấp tỉnh)

3. Quy chuẩn kỹ thuật QCVN 10:2025/BCA “Cởi trói” cho doanh nghiệp

Quy chuẩn mới có hiệu lực từ ngày 30/12/2025, mang đến nhiều điểm thông thoáng, giúp giảm chi phí đầu tư.

Bỏ quy định dự trữ bình chữa cháy

Không còn bắt buộc dự trữ tối thiểu 10% số lượng bình chữa cháy tại công trình.

Giảm đối tượng phải lắp đặt hệ thống tự động

Các thư viện, nhà triển lãm dưới 300 m² hoặc nhà chung cư cao dưới 30 m được giảm bớt yêu cầu lắp đặt hệ thống báo cháy và chữa cháy tự động.

Cấp nước chữa cháy ngoài nhà

Giảm đến 99% số lượng công trình độc lập phải tự đầu tư hệ thống này. Trách nhiệm được chuyển cho UBND và chủ đầu tư hạ tầng.

Linh hoạt về xe chữa cháy

Cho phép các cơ sở dùng chung xe chữa cháy hoặc đầu tư theo phân kỳ dự án.

Xem thêm: Giấy lưu hành cửa chống cháy gồm những gì? Hồ sơ thủ tục A-Z

4. Trách nhiệm thẩm định và nghiệm thu mới nhất

Sự thay đổi lớn nhất là việc phân định rõ trách nhiệm thẩm định giữa các bên.

Xem thêm: Cửa chống cháy thang máy | Điều kiện nghiệm thu PCCC công trình

5. Quy định về kiểm tra PCCC và điều kiện kinh doanh PCCC

Đối tượng và tần suất kiểm tra

Có 4 đối tượng chính chịu sự kiểm tra:

• Cơ sở thuộc diện quản lý về PCCC.
• Nhà ở kết hợp kinh doanh.
• Phương tiện giao thông cơ giới đặc thù.
• Công trình đang thi công.

Tự kiểm tra thường xuyên: Không quá 1 lần/tháng.

Tự kiểm tra định kỳ:

• 6 tháng/lần đối với cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ.
• 1 năm/lần đối với các cơ sở còn lại.

Điều kiện đối với đơn vị dịch vụ PCCC

Các doanh nghiệp thi công, tư vấn PCCC phải đáp ứng các điều kiện sau:

• Có ít nhất 01 chỉ huy trưởng thi công có chứng chỉ hành nghề.
• Đội ngũ nhân sự có chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức PCCC và chứng chỉ hành nghề tư vấn tương ứng.
• Đảm bảo cơ sở vật chất, máy móc phục vụ thi công và kiểm định.

Công an Hà Tĩnh hướng dẫn kiểm tra nghiệm thu PCCC online tại nhà

6. Lưu ý các nội dung khác về PCCC 

Quy định về giai đoạn chuyển tiếp (Cực kỳ quan trọng)

Không phải mọi công trình đều áp dụng ngay quy định mới. Người đọc cần lưu ý:

• Hồ sơ được phê duyệt trước ngày 01/7/2025: Nếu dự án đã được cấp Giấy chứng nhận thẩm duyệt nhưng chưa nghiệm thu, việc nghiệm thu và kiểm tra kết quả nghiệm thu vẫn tiếp tục thực hiện theo quy định cũ (Nghị định 136/2020 và Nghị định 50/2024).
• Điều chỉnh thiết kế: Nếu dự án đã có Giấy chứng nhận thẩm duyệt nhưng cần điều chỉnh trong quá trình thi công, việc thẩm duyệt điều chỉnh vẫn áp dụng các nghị định cũ cho đến khi có hướng dẫn mới cụ thể hơn.
• Kiểm định phương tiện: Việc cấp Giấy chứng nhận kiểm định phương tiện PCCC và sử dụng tem kiểm định theo quy định cũ được tiếp tục thực hiện đến hết ngày 30/6/2026.

Quản lý thiết bị và vật liệu PCCC lưu thông trên thị trường

Ngoài việc lắp đặt, hoạt động mua sắm thiết bị cũng có những quy định nghiêm ngặt:

Giấy phép lưu thông: Các phương tiện PCCC, cứu nạn cứu hộ và các vật liệu, cấu kiện ngăn cháy, chống cháy (theo danh mục tại Phụ lục V Nghị định 105/2025/NĐ-CP) phải được cấp Giấy phép lưu thông trước khi đưa ra thị trường.

Trách nhiệm kiểm định: Các phương tiện được sản xuất mới, lắp ráp hoặc nhập khẩu phải được kiểm định về chủng loại, mẫu mã và thông số kỹ thuật trước khi lưu thông.

Xem thêm: Thang máy PCCC trên thị trường | Tìm hiểu thông tin chi tiết

Chế độ, chính sách đối với người tham gia PCCC (Nhân văn và thiết thực)

Luật mới quy định chi tiết quyền lợi dành cho những người được huy động hoặc tự nguyện tham gia chữa cháy nhưng chưa có bảo hiểm y tế hoặc bảo hiểm xã hội:

• Hỗ trợ khi bị thương: Được thanh toán chi phí khám, chữa bệnh và tiền ăn hằng ngày trong thời gian điều trị nội trú.
• Trợ cấp do suy giảm khả năng lao động: Nếu bị tai nạn dẫn đến suy giảm khả năng lao động, người tham gia được hưởng trợ cấp một lần hoặc hằng tháng tùy theo mức độ thương tật.
• Chế độ tử tuất: Trường hợp tử vong khi tham gia PCCC, thân nhân được hưởng trợ cấp tuất và mai táng phí tương đương mức áp dụng đối với người tham gia bảo hiểm xã hội.

An toàn PCCC trong quá trình thi công xây dựng

Đây là giai đoạn thường bị xem nhẹ, nhưng pháp luật quy định rất rõ:

• Đánh giá nguy cơ: Chủ thầu phải đánh giá nguy cơ cháy, nổ ngay từ khi bắt đầu thi công, đặc biệt đối với các công trình cao tầng hoặc nằm gần khu dân cư.
• Trang bị tại công trường: Công trường phải được trang bị đầy đủ bình chữa cháy, hệ thống báo cháy tạm thời và các phương tiện hỗ trợ cần thiết trong suốt quá trình xây dựng.
• Đào tạo công nhân: Người lao động tại công trường phải được huấn luyện sử dụng thiết bị PCCC và tham gia diễn tập định kỳ.

Trách nhiệm pháp lý và cơ chế “hậu kiểm”

Mặc dù cắt giảm một số thủ tục “tiền kiểm”, nhưng trách nhiệm của chủ đầu tư sẽ lớn hơn đáng kể:

• Trách nhiệm toàn diện: Chủ đầu tư và chủ sở hữu phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về tính chính xác, đầy đủ của quá trình thi công và nghiệm thu theo tiêu chuẩn, quy chuẩn hiện hành.
• Kiểm tra đột xuất: Cơ quan chức năng có quyền kiểm tra đột xuất khi phát hiện dấu hiệu vi phạm hoặc nhận được đơn khiếu nại, tố cáo mà không cần thông báo trước như đối với kiểm tra định kỳ.
• Công khai hồ sơ: Nhiều chuyên gia khuyến nghị công khai hồ sơ PCCC để cư dân và khách hàng có thể cùng giám sát, góp phần hạn chế rủi ro trong quá trình vận hành công trình.

Việc nắm rõ các quy định trên sẽ giúp chủ đầu tư và doanh nghiệp chủ động hơn trong quản lý dự án, tối ưu chi phí và hạn chế các rủi ro pháp lý khi các quy định mới được áp dụng.

7. Tác động khi bãi bỏ thủ tục nghiệm thu PCCC đến ngành thang máy

Việc bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy (PCCC) theo Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP và các quy định liên quan có hiệu lực từ ngày 01/07/2026 được xem là một bước thay đổi lớn trong công tác quản lý đầu tư xây dựng.

Đối với ngành thang máy – một hạng mục kỹ thuật quan trọng gắn liền với an toàn công trình và các giải pháp phục vụ công tác PCCC – quy định mới mang đến nhiều tác động đáng chú ý.

7.1 Rút ngắn thời gian hoàn thiện thủ tục đưa công trình vào khai thác

Trước đây, sau khi hoàn thành lắp đặt và vận hành thử nghiệm, nhiều công trình vẫn phải chờ hoàn tất thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu PCCC trước khi đưa vào khai thác.

Việc bãi bỏ thủ tục này giúp:

• Giảm bớt các bước hành chính trong giai đoạn hoàn công.
• Rút ngắn thời gian chuẩn bị đưa công trình vào sử dụng.
• Hạn chế tình trạng chậm tiến độ do phải chờ hoàn tất hồ sơ nghiệm thu PCCC.
• Hỗ trợ chủ đầu tư sớm đưa dự án vào vận hành, khai thác và thu hồi vốn.

Đối với các đơn vị cung cấp và lắp đặt thang máy, việc hoàn thành dự án đúng tiến độ cũng góp phần cải thiện dòng tiền và nâng cao hiệu quả triển khai dự án.

7.2 Trách nhiệm của chủ đầu tư và nhà thầu trở nên lớn hơn

Việc cắt giảm thủ tục hành chính không đồng nghĩa với việc giảm yêu cầu về an toàn.

Ngược lại, chủ đầu tư, đơn vị thiết kế, đơn vị thi công và các nhà thầu liên quan, bao gồm đơn vị cung cấp thang máy, sẽ phải chủ động hơn trong việc:

• Tuân thủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật hiện hành.
• Tự tổ chức nghiệm thu nội bộ theo đúng quy định.
• Chịu trách nhiệm về chất lượng và mức độ an toàn của hệ thống trước pháp luật.

Đối với ngành thang máy, điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải kiểm soát chặt chẽ hơn các hạng mục liên quan đến an toàn vận hành và các yêu cầu kỹ thuật được quy định trong hồ sơ thiết kế đã được thẩm định.

7.3 Vai trò của công tác thẩm định thiết kế PCCC ngày càng quan trọng

Mặc dù thủ tục kiểm tra nghiệm thu PCCC được cắt giảm, công tác thẩm định thiết kế về PCCC vẫn được duy trì theo quy định. Điều này có nghĩa rằng ngay từ giai đoạn thiết kế, các đơn vị liên quan cần phối hợp chặt chẽ để bảo đảm các giải pháp kỹ thuật đáp ứng đầy đủ yêu cầu của công trình.

Đối với hệ thống thang máy, các nội dung thường cần được xem xét bao gồm:

• Giải pháp thoát nạn tổng thể của công trình.
• Yêu cầu đối với thang máy phục vụ công tác chữa cháy hoặc cứu nạn (nếu có).
• Giải pháp cấp nguồn điện ưu tiên phục vụ PCCC.
• Các yêu cầu ngăn cháy lan tại khu vực hố thang và phòng máy theo hồ sơ thiết kế.
• Sự tương thích giữa hệ thống thang máy và hệ thống báo cháy của tòa nhà.

Việc chuẩn bị tốt ngay từ giai đoạn thiết kế sẽ giúp hạn chế các rủi ro trong quá trình vận hành và quản lý sau này.

7.4 Tăng cường yêu cầu duy trì an toàn trong quá trình vận hành

Sau khi công trình được đưa vào sử dụng, các hệ thống kỹ thuật vẫn phải duy trì trạng thái hoạt động an toàn và tuân thủ quy định của pháp luật.

Đối với thang máy, điều này đồng nghĩa với việc:

• Thực hiện kiểm định định kỳ theo quy định hiện hành.
• Bảo trì, bảo dưỡng đúng chu kỳ.
• Đảm bảo các chức năng an toàn luôn hoạt động ổn định.
• Lưu trữ đầy đủ hồ sơ kỹ thuật, hồ sơ bảo trì và kiểm định.

Trong trường hợp cơ quan quản lý phát hiện các vi phạm hoặc nguy cơ mất an toàn nghiêm trọng, chủ đầu tư và đơn vị quản lý vận hành vẫn phải chịu trách nhiệm theo quy định của pháp luật.

7.5 Vai trò ngày càng lớn của kiểm định và quản lý chất lượng

Khi các thủ tục hành chính được tinh giản, chất lượng sản phẩm và năng lực quản lý kỹ thuật của doanh nghiệp sẽ trở thành yếu tố quyết định.

Đối với ngành thang máy, điều này thể hiện ở:

• Nâng cao năng lực thiết kế và thi công.
• Thực hiện kiểm định đầy đủ trước khi đưa vào sử dụng.
• Tăng cường kiểm soát chất lượng trong toàn bộ quá trình sản xuất, lắp đặt và bảo trì.
• Minh bạch hồ sơ kỹ thuật và hồ sơ chất lượng của công trình.

Đây cũng là xu hướng phù hợp với mô hình quản lý hiện đại, trong đó doanh nghiệp phải chủ động chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm và dịch vụ của mình.

Việc bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu PCCC từ ngày 01/07/2026 được kỳ vọng sẽ giúp giảm đáng kể các thủ tục hành chính, rút ngắn thời gian triển khai dự án và tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động đầu tư xây dựng. Tuy nhiên, đối với ngành thang máy, đây không phải là sự nới lỏng các yêu cầu an toàn mà là sự chuyển dịch từ cơ chế “tiền kiểm” sang đề cao trách nhiệm tự kiểm soát chất lượng của chủ đầu tư và các đơn vị tham gia dự án.

Trong bối cảnh đó, các doanh nghiệp thang máy cần tiếp tục tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hiện hành, thực hiện kiểm định đầy đủ và duy trì chất lượng dịch vụ ở mức cao nhất nhằm bảo đảm an toàn cho người sử dụng và giảm thiểu các rủi ro pháp lý trong quá trình vận hành công trình.

Kết luận

Việc chuyển dịch từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” giúp dự án vận hành nhanh hơn, giảm chi phí lãi vay và hồ sơ thủ tục cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, điều này cũng đặt lên vai chủ đầu tư trách nhiệm pháp lý rất lớn. Để bảo đảm an toàn và tuân thủ đúng quy định pháp luật, việc cập nhật liên tục các tiêu chuẩn như TCVN 3890:2023 hay QCVN 06:2022/BXD, QCVN 10:2025/BCA là yêu cầu bắt buộc. Ngoài ra, hãy lựa chọn các đơn vị tư vấn giàu kinh nghiệm để tối ưu hóa phương án thiết kế ngay từ đầu, hạn chế rủi ro pháp lý khi cơ quan chức năng tiến hành hậu kiểm.

Q&A

Hồ sơ thẩm duyệt thiết kế PCCC đối với công trình xây dựng mới gồm những gì?

Hồ sơ cần chuẩn bị bao gồm:

• Văn bản đề nghị thẩm duyệt thiết kế về phòng cháy và chữa cháy.
• Văn bản về chủ trương đầu tư xây dựng công trình.
• Dự toán xây dựng công trình.
• Thiết kế kỹ thuật và bản vẽ thi công thể hiện rõ các yêu cầu về PCCC.

Quy trình xin cấp giấy phép (thẩm duyệt thiết kế) PCCC diễn ra như thế nào?

Quy trình được thực hiện qua 4 bước:

Bước 1: Nộp hồ sơ tại Cục Cảnh sát PCCC hoặc Phòng Cảnh sát PCCC địa phương.

Bước 2: Cơ quan chức năng kiểm tra tính hợp lệ của hồ sơ và gửi phiếu biên nhận. Trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ, cơ quan tiếp nhận sẽ hướng dẫn bổ sung.

Bước 3: Chủ đầu tư nộp phí thẩm duyệt theo thông báo.

Bước 4: Nhận kết quả thẩm duyệt theo lịch hẹn.

Công an Hà Tĩnh hướng dẫn nộp hồ sơ thẩm duyệt thiết kế về PCCC

Mức phí thẩm duyệt thiết kế PCCC được tính như thế nào?

Mức phí được xác định dựa trên tổng mức đầu tư của dự án hoặc công trình.

Cụ thể:

• Mức thu tối thiểu: 500.000 đồng/dự án.
• Mức thu tối đa: 150.000.000 đồng/dự án.

Nếu điều chỉnh thiết kế trong quá trình thi công thì cần hồ sơ gì?

Trường hợp này, hồ sơ thẩm duyệt thiết kế điều chỉnh bao gồm:

• Văn bản đề nghị thẩm duyệt thiết kế.
• Dự toán xây dựng công trình đối với phần điều chỉnh.
• Thiết kế bản vẽ thi công thể hiện rõ các nội dung thay đổi liên quan đến an toàn cháy.

Công tác nghiệm thu PCCC có thay đổi gì từ ngày 01/7/2026?

Theo thông tin được đề cập trong Nghị quyết 66.18/2026, thủ tục kiểm tra và nghiệm thu PCCC do cơ quan Công an thực hiện đối với các công trình đã được thẩm duyệt thiết kế sẽ được bãi bỏ. Thay vào đó, chủ đầu tư tự tổ chức nghiệm thu và có thể đưa công trình vào sử dụng sau khi hoàn thành, đồng thời phải chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về mức độ an toàn của công trình.

Trách nhiệm nghiệm thu PCCC trong quá trình thi công thuộc về ai?

Chủ đầu tư hoặc chủ sở hữu công trình có trách nhiệm tổ chức nghiệm thu PCCC theo từng phần, từng giai đoạn hoặc từng hạng mục công trình.

Đặc biệt, đối với các bộ phận công trình bị che khuất, việc nghiệm thu PCCC phải được thực hiện trước khi tiến hành các công việc thi công tiếp theo.

Có mấy đối tượng chính chịu sự kiểm tra an toàn PCCC?

Theo Luật PCCC và CNCH năm 2024, có 04 đối tượng kiểm tra chính gồm:

• Cơ sở thuộc diện quản lý về PCCC.
• Nhà ở và nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh.
• Phương tiện giao thông có yêu cầu đặc biệt về an toàn PCCC.
• Công trình xây dựng đang trong quá trình thi công.

Tần suất tự kiểm tra an toàn PCCC của cơ sở được quy định như thế nào?

Tự kiểm tra thường xuyên: Không quá 01 tháng/lần. Người đứng đầu cơ sở quyết định thời gian và hình thức kiểm tra.

Tự kiểm tra định kỳ:

• Đối với cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ (Phụ lục II): 06 tháng/lần.
• Đối với các cơ sở còn lại (Phụ lục I): 01 năm/lần.

Kết quả kiểm tra phải được lập thành biên bản và báo cáo cơ quan quản lý trước ngày 15/6 và ngày 15/12 hằng năm.

Quy chuẩn QCVN 10:2025/BCA có điểm mới gì về việc trang bị bình chữa cháy?

Quy chuẩn mới (có hiệu lực từ ngày 30/12/2025) đã bãi bỏ quy định bắt buộc dự trữ tối thiểu 10% số lượng bình chữa cháy tại công trình. Ngoài ra, quy chuẩn này còn giảm bớt đối tượng phải lắp đặt hệ thống báo cháy và chữa cháy tự động đối với một số công trình có quy mô nhỏ.

Trách nhiệm đầu tư hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà hiện nay thuộc về ai?

Theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP, trách nhiệm đầu tư hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà thuộc về UBND các cấp và các chủ đầu tư hạ tầng theo phạm vi quản lý. Quy định này được cho là giúp giảm đáng kể số lượng công trình độc lập phải tự đầu tư hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà, từ đó giảm chi phí đầu tư cho doanh nghiệp.

Xiolift Việt Nam hy vọng những thông tin trên đã đem lại cái nhìn tổng quan cho bạn đọc khi tìm hiểu về hệ thống pháp luật PCCC hiện hành tại Việt Nam. Mọi yêu cầu về dịch vụ thang máy, Quý khách hàng vui lòng liên hệ Hotline 0789 35 3838 để được hỗ trợ tốt nhất!