Không được dùng thang máy khi có cháy | Nguyên nhân tại sao?

Việc “Tuyệt đối không sử dụng thang máy khi có hỏa hoạn” là một trong những nguyên tắc sống còn cơ bản nhất trong phòng cháy chữa cháy (PCCC). Dưới đây, Xiolift Việt Nam sẽ đưa ra 5 lý do chính giải thích tại sao hành động này lại cực kỳ nguy hiểm.

1. 5 nguyên nhân không được dùng thang máy khi có cháy 

Nguy cơ mất điện đột ngột

Khi xảy ra hỏa hoạn, hệ thống điện của tòa nhà thường bị cắt tự động hoặc bị hư hỏng do lửa thiêu rụi dây cáp.

Hậu quả: Thang máy sẽ dừng lại ngay lập tức. Nếu bạn đang ở bên trong, bạn sẽ bị kẹt giữa các tầng trong một không gian kín, không có lối thoát và rất khó để lực lượng cứu hộ tiếp cận kịp thời.

Hiệu ứng “Ống khói”

Trục thang máy (giếng thang) là một khoảng trống thông suốt từ dưới lên trên. Khi có cháy, khói và khí độc sẽ bị hút vào đây và bốc lên cao rất nhanh, giống như một chiếc ống khói khổng lồ.

Hậu quả: Cabin thang máy không phải là không gian kín khí hoàn toàn. Khói độc (nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trong các vụ cháy) sẽ tràn vào cabin, khiến người bên trong bị ngạt chỉ trong vài phút.

Thang máy có thể dừng ở tầng đang cháy

Hệ thống cảm biến và bảng điều khiển của thang máy rất nhạy cảm với nhiệt độ và khói.

Hậu quả: Do sự cố chập điện hoặc nhiễu loạn điều khiển, thang máy có thể tự động mở cửa ngay tại tầng đang bùng cháy dữ dội. Khi cửa mở ra, bạn sẽ đối mặt trực tiếp với ngọn lửa và khí nóng mà không có đường lui.

Cáp tải có thể bị đứt

Cáp tải thang máy thường có lõi bố tẩm dầu để bôi trơn.

Hậu quả: Vật liệu này rất dễ bắt lửa. Nếu ngọn lửa lan vào buồng máy hoặc giếng thang, cáp có thể bị cháy và đứt, khiến cabin rơi tự do.

Cản trở công tác cứu hộ

Trong tình huống khẩn cấp, thang máy (đặc biệt là thang máy chữa cháy chuyên dụng) cần được dành riêng cho lực lượng PCCC để vận chuyển thiết bị và tiếp cận đám cháy.

Hậu quả: Việc dân cư chen chúc sử dụng thang máy không chỉ gây quá tải (làm thang dừng hoạt động) mà còn làm chậm trễ quá trình cứu nạn của lực lượng chức năng.

Xem thêm: Có những lỗi thang máy nào? Cách khắc phục nhanh

2. Quy tắc thoát hiểm đúng cách

• Luôn sử dụng cầu thang bộ: Đây là lối thoát hiểm an toàn nhất vì cầu thang bộ thoát hiểm thường được thiết kế có tường ngăn cháy và hệ thống tăng áp ngăn khói.
• Hạ thấp trọng tâm: Nếu có khói, hãy bò sát mặt đất và dùng khăn ướt che mũi, miệng.
• Kiểm tra nhiệt độ cửa: Trước khi mở bất kỳ cánh cửa nào trên đường thoát hiểm, hãy dùng mu bàn tay chạm thử; nếu thấy nóng, tuyệt đối không mở vì lửa có thể đang ở ngay phía sau.

Mẹo nhỏ ghi nhớ: Khi chuông báo cháy kêu – Thang máy là “Cái bẫy” – Cầu thang bộ là “Lối sống”.

Xem thêm: Cửa chống cháy thang máy | Điều kiện nghiệm thu PCCC công trình

3. Cách xử lý nếu chẳng may bị kẹt trong thang khi có báo cháy

Nếu chẳng may bạn đang ở trong thang máy mà chuông báo cháy vang lên hoặc phát hiện có hỏa hoạn, hãy giữ bình tĩnh và thực hiện ngay các bước xử lý sau đây để bảo vệ tính mạng:

Bước 1. Thao tác bảng điều khiển ngay lập tức

• Ấn tất cả các nút tầng: Hãy ấn nút của tất cả các tầng bên dưới vị trí hiện tại của bạn. Mục tiêu là để thang máy dừng lại và mở cửa ở tầng gần nhất có thể.
• Không ấn nút tầng cao hơn: Tuyệt đối không cố gắng di chuyển lên các tầng trên vì khói và nhiệt luôn có xu hướng bốc lên cao.

Bước 2. Thoát ra ngay khi cửa mở

• Khi thang máy dừng và cửa mở ở bất kỳ tầng nào (không nhất thiết phải là tầng trệt), hãy thoát ra ngay lập tức.
• Lưu ý quan trọng: Trước khi bước ra, hãy quan sát nhanh. Nếu sảnh tầng đó đã đầy khói hoặc lửa, hãy đóng cửa lại ngay và chọn một tầng khác, hoặc nằm xuống sàn cabin (nơi không khí sạch hơn) trong khi đợi thang di chuyển.
• Sau khi thoát ra, hãy tìm biển chỉ dẫn “EXIT” để đi vào cầu thang bộ thoát hiểm.

Bước 3. Nếu thang máy bị kẹt (Không mở được cửa)

Đây là tình huống nguy hiểm nhất, bạn cần thực hiện các bước cứu hộ khẩn cấp:

• Ấn nút khẩn cấp (Alarm/Intercom): Để thông báo cho bộ phận kỹ thuật hoặc bảo vệ tòa nhà rằng có người đang kẹt bên trong.
• Gọi điện thoại cứu hộ: Gọi ngay số 114 (Cứu hỏa & Cứu hộ cứu nạn) hoặc số hotline ghi trên bảng hướng dẫn trong cabin. Thông báo chính xác vị trí tòa nhà và số thang máy bạn đang đứng.
• Tránh hít khói độc: Nếu thấy khói bắt đầu tràn vào qua khe cửa, hãy dùng khăn, áo (nếu có nước hãy thấm ướt) để bịt mũi, miệng và che các khe hở của cửa thang máy.
• Hạ thấp trọng tâm: Nằm sát xuống sàn cabin vì không khí sạch hơn sẽ nằm ở phía dưới.

Xem thêm: Hệ thống kiểm soát vân tay gương mặt, thẻ từ cho thang máy | Tư vấn lắp đặt

Những điều tuyệt đối không làm 

• Không cố dùng tay cạy cửa: Thang máy có thể đang kẹt giữa các tầng, việc cạy cửa có thể khiến bạn rơi xuống hố thang (giếng thang) hoặc làm hỏng thêm hệ thống điều khiển.
• Không leo ra ngoài qua cửa thoát hiểm trên trần (nếu có): Trừ khi có sự hướng dẫn trực tiếp của nhân viên cứu hộ chuyên nghiệp. Phía trên cabin là hệ thống dây cáp, điện và rất nhiều dầu mỡ dễ cháy, cực kỳ nguy hiểm.
• Không la hét hoảng loạn: Điều này chỉ làm bạn nhanh kiệt sức và tiêu tốn lượng oxy quý giá trong không gian kín.

Để hiểu rõ hơn về các kỹ năng xử lý khi gặp hỏa hoạn, bạn có thể tham khảo kỹ năng thoát nạn khi có cháy ở nhà cao tầng. Video này hướng dẫn chi tiết các bước thoát hiểm an toàn và lý do cụ thể tại sao cầu thang bộ luôn là lựa chọn ưu tiên so với thang máy trong tình huống khẩn cấp.