Governer thang máy là gì? Cấu tạo, nguyên lý chống vượt tốc thang máy

Bạn có biết, điều gì sẽ xảy ra nếu cabin thang máy đột ngột chạy nhanh hơn tốc độ thiết kế? Dù xác suất xảy ra rất thấp, nhưng trong lĩnh vực thang máy, mọi tình huống đều phải được tính toán trước. Chính vì vậy, mỗi hệ thống thang máy hiện đại đều được trang bị một thiết bị an toàn đặc biệt mang tên governer thang máy hay còn gọi là bộ chống vượt tốc thang máy.

Vậy governer thang máy là gì, hoạt động như thế nào và tại sao đây lại được xem là “người gác cổng” của toàn bộ hệ thống an toàn? Hãy cùng Xiolift Việt Nam tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

1. Governer thang máy là gì?

Governer thang máy (Governor Elevator) hay bộ chống vượt tốc thang máy là thiết bị cơ khí chuyên dùng để giám sát tốc độ di chuyển của cabin và đối trọng. Khi tốc độ cabin vượt quá ngưỡng an toàn được cài đặt, governor sẽ tự động khóa lại và kích hoạt thắng cơ thang máy (Safety Gear) để kẹp cabin vào ray dẫn hướng, giúp cabin giảm tốc và dừng lại an toàn, hãm cabin, ngăn chặn nguy cơ mất kiểm soát và bảo vệ tuyệt đối cho người sử dụng.

Tiêu chuẩn bộ chống vượt tốc thang máy

Đây là thiết bị bắt buộc trên mọi hệ thống thang máy hiện đại theo tiêu chuẩn EN 81, ISO 8100 và TCVN 6395, cụ thể:

• Governor sẽ kích hoạt khi tốc độ của thang máy vượt nhanh hơn 15% so với thang vận tốc định mức và không lớn hơn: 40% với vận tốc hơn 0.5m/s-1.4m/s; 33% với vận tốc lớn hơn 1.4m/s đến 4.0m/s; 25% với vận tốc lớn hơn 4.0m/s.
• Governor là bộ phận giúp đối trọng có khả năng dẫn động.Chúng ta có thể sử dụng cáp thép đai thép, xích thép có đường kính nhỏ tối thiểu 6mm để mang tới hiệu quả tốt nhất cho thiết bị.
• Cáp xích của Governor phải kéo căng bằng thiết bị kéo căng tương ứng và phải được giữ bằng một lực không nhỏ hơn 1.25 lần yêu cầu tác động của cơ cấu hãm bảo hiểm, nhưng không nhỏ hơn 300N. Thiết bị kéo căng phải có công tắc điện bảo đảm an toàn tối đa.

Xem thêm : Thang máy gia đình nhập khẩu

Các loại governer thang máy phổ biến

Hiện nay có hai loại chính:

• Governer cơ khí: Hoạt động hoàn toàn bằng cơ cấu ly tâm. Độ bền cao. Được sử dụng phổ biến nhất.
• Governer điện tử: Kết hợp cảm biến tốc độ. Độ chính xác cao. Thường dùng cho thang máy tốc độ cao hoặc siêu cao tầng.

Governer thang máy dùng để làm gì?

Bộ chống vượt tốc thang máy có nhiều chức năng quan trọng:

• Giám sát tốc độ cabin liên tục.
• Phát hiện cabin chạy quá tốc độ cho phép.
• Kích hoạt thắng cơ khi có sự cố.
• Ngăn cabin rơi tự do.
• Đảm bảo an toàn cho hành khách.
• Hỗ trợ hệ thống điều khiển ngắt nguồn động cơ.

Có thể hiểu đơn giản: Governor là “người phát hiện sự cố”, còn thắng cơ là “người xử lý sự cố”.

2. Cấu tạo của governer thang máy

Governor có hình bánh xe, được thiết kế đường rãnh thường được đặt trên cùng của giếng thang. Là hệ thống hãm phanh thiết kế xung quanh đĩa phanh, hoặc đặt quấn quanh rãnh của đĩa phanh, bên còn lại ròng dây cáp xuống dưới cùng với giếng thang tạo thành ròng rọc cân. Một bộ governer thang máy thường bao gồm các bộ phận sau:

Bánh puly Governor

Đây là bánh xe có rãnh để cáp governor chạy qua.

Dây cáp Governor

Là sợi cáp thép nhỏ chạy dọc theo toàn bộ chiều cao giếng thang.

Cơ cấu ly tâm

Đây là bộ phận quan trọng nhất. Khi tốc độ tăng cao, lực ly tâm sẽ làm các quả văng bung ra và kích hoạt cơ cấu khóa.

Bộ khóa Governor

Sau khi được kích hoạt, puly sẽ bị khóa cứng.

Công tắc điện an toàn

Đồng thời gửi tín hiệu về tủ điều khiển để:

• Cắt nguồn động cơ
• Ngừng hoạt động của thang máy

Xem thêm : Chi phí lắp đặt thang máy gia đình

3. Nguyên lý hoạt động của governer thang máy

Trong điều kiện bình thường, cáp governor sẽ quay đồng bộ với chuyển động của cabin.

Khi cabin di chuyển đúng tốc độ thiết kế, governor chỉ đóng vai trò giám sát mà không can thiệp vào quá trình vận hành.

Nếu cabin bắt đầu vượt quá tốc độ định mức, lực ly tâm sẽ tăng lên khiến các quả văng trong governor bung ra và khóa puly ngay lập tức. Khi puly bị khóa, dây cáp governor bị giữ chặt, tạo lực kéo tác động đến cơ cấu thắng cơ lắp trên khung cabin.

Lúc này, thắng cơ sẽ ép các má kẹp vào ray dẫn hướng để hãm cabin từ từ cho đến khi dừng hẳn. Đồng thời, công tắc an toàn trên governor sẽ gửi tín hiệu về tủ điều khiển để ngắt nguồn động cơ, đảm bảo toàn bộ hệ thống được đưa về trạng thái an toàn.

4. Khi nào bộ chống vượt tốc thang máy hoạt động?

Governor chỉ hoạt động trong các tình huống bất thường như:

• Cabin chạy vượt tốc độ cho phép.
• Mất kiểm soát hệ thống truyền động.
• Biến tần hoặc động cơ gặp sự cố.
• Cabin lao xuống nhanh bất thường.
• Một số trường hợp cabin đi lên vượt tốc (UCMP).

Trong điều kiện sử dụng bình thường, governor gần như không phải kích hoạt.

5. Phân biệt Governer và thắng cơ, buffer khác nhau như thế nào?

Nhiều người thường nhầm lẫn giữa governer thang máy và thắng cơ, tuy nhiên đây là hai thiết bị hoàn toàn khác nhau. Governor không trực tiếp giữ cabin mà chỉ đóng vai trò phát hiện và ra lệnh cho thắng cơ hoạt động. Cụ thể:

Governer và buffer là hai lớp bảo vệ khác nhau trong hệ thống an toàn thang máy. Governor giúp ngăn cabin trước khi xảy ra va chạm, còn buffer thang máy chỉ làm việc khi cabin đã đi quá hành trình và tiếp xúc với đáy hố pit.

Governor giúp ngăn cabin trước khi xảy ra va chạm, còn buffer thang máy chỉ làm việc khi cabin đã đi quá hành trình và tiếp xúc với đáy hố pit.

6. Những lưu ý khi bảo trì governer thang máy

Để bộ chống vượt tốc thang máy hoạt động ổn định, cần thực hiện bảo trì định kỳ:

• Kiểm tra độ mòn của cáp governor.
• Kiểm tra lực căng dây cáp.
• Kiểm tra cơ cấu ly tâm.
• Kiểm tra công tắc điện.
• Bôi trơn các ổ bi theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
• Thử nghiệm kích hoạt governor theo định kỳ.

Việc bảo trì đúng quy trình sẽ giúp nâng cao độ tin cậy và kéo dài tuổi thọ của toàn bộ hệ thống an toàn.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Governer thang máy là gì?

Đây là thiết bị giám sát tốc độ cabin và tự động kích hoạt thắng cơ khi cabin chạy vượt tốc độ cho phép.

Bộ chống vượt tốc thang máy có luôn hoạt động không?

Có. Governor luôn theo dõi tốc độ cabin trong suốt quá trình vận hành, nhưng chỉ kích hoạt khi phát hiện sự cố vượt tốc.

Governer có giúp cabin không bị rơi tự do không?

Có. Governor sẽ kích hoạt thắng cơ để hãm cabin vào ray dẫn hướng, ngăn nguy cơ rơi tự do trong trường hợp vượt tốc.

Governer có cần bảo trì không?

Có. Thiết bị cần được kiểm tra, thử nghiệm và bảo trì định kỳ cùng với toàn bộ hệ thống thang máy để đảm bảo luôn hoạt động chính xác khi xảy ra tình huống khẩn cấp.

Thang máy gia đình có gần bộ điều tốc để dừng thang?

Khác với thang máy sử dụng cho các tòa nhà cao tầng, nhà ở gia đình thường có chiều cao 4-6 tầng và sử dụng các loại thang máy cỡ nhỏ có tốc độ dưới 1m/s. Trong đó thang máy gia đình sử dụng công nghệ cáp kéo có tốc độ ở mức 0.6m/s – 1m/s. Chúng cũng cần sử dụng bộ điều tốc với cấu tạo và nguyên lý đã trình bày ở trên.

Với các loại thang máy gia đình dùng công nghệ thủy lực hay trục vít có tốc độ thấp và chúng cũng có cơ chế dừng thang riêng trong trường hợp quá tốc độ. Chẳng hạn, thang máy thủy lực dùng động cơ bơm dầu thủy lực để điều khiển chuyển động của cabin thang máy thông qua áp suất dầu thủy lực trong cơ cấu piston – xilanh. Cơ chế này giúp nó có thể tự ngừng chuyển động của cabin nhanh chóng thông qua việc khóa van dầu mà không cần tới 1 bộ điều tốc.

Kết luận

Governer thang máy hay bộ chống vượt tốc thang máy là một trong những thiết bị an toàn quan trọng nhất của hệ thống thang máy hiện đại. Thiết bị này có nhiệm vụ giám sát tốc độ, phát hiện các tình huống vượt tốc và phối hợp với thắng cơ để đưa cabin dừng lại an toàn trước khi xảy ra sự cố nghiêm trọng.

Tại Xiolift Việt Nam, tất cả các dòng thang máy đều được trang bị governer đạt tiêu chuẩn quốc tế, kết hợp cùng thắng cơ, buffer và nhiều lớp bảo vệ khác nhằm mang đến khả năng vận hành an toàn, ổn định và tin cậy trong suốt vòng đời sử dụng. Nếu bạn cần tư vấn về giải pháp thang máy hoặc các tiêu chuẩn an toàn hiện đại, hãy liên hệ Xiolift Việt Nam qua Hotline 0789 35 3838 để được đội ngũ kỹ sư hỗ trợ chi tiết.