Cấu tạo thang cuốn | Khác biệt giữa 4 loại thang cuốn phổ biến

Thang cuốn ngày nay đã trở thành thiết bị di chuyển quen thuộc trong các tòa nhà, sân bay, trung tâm thương mại và khách sạn. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ cấu tạo thang cuốn gồm những bộ phận gì và chức năng của từng bộ phận ra sao. Việc nắm vững cấu tạo không chỉ giúp người dùng sử dụng an toàn, mà còn hỗ trợ quá trình bảo trì, sửa chữa hiệu quả hơn. Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết các thành phần quan trọng trong một hệ thống thang cuốn và vai trò của chúng.

1. Cấu tạo thang cuốn và các chức năng của từng bộ phận

Thang cuốn (Escalator) là một hệ thống cơ khí phức tạp được thiết kế để vận chuyển người theo chu kỳ liên tục. Dưới đây, Xiolift Việt Nam sẽ chia cấu tạo thang cuốn thành các nhóm bộ phận chính kèm thuật ngữ tiếng Anh chuyên ngành để bạn đọc dễ hình dung và nắm bắt tốt nhất.

1.1 Hệ thống khung đỡ và truyền động

Hệ thống khung đỡ và truyền động (Structure & Drive System) là “bộ khung” và “trái tim” giúp thang cuốn có thể đứng vững và vận hành.

• Truss (Khung giàn): Hệ thống khung thép chịu lực cho toàn bộ thang cuốn, kết nối tầng trên và tầng dưới.
• Drive Machine (Máy kéo/Động cơ): Cung cấp năng lượng để vận chuyển hệ thống xích và bậc thang.
• Drive Chain (Xích truyền động): Kết nối động cơ với hệ thống bậc thang để truyền lực chuyển động.
• Controller (Tủ điều khiển): Hệ thống mạch điện điều khiển tốc độ, hướng di chuyển và các cảm biến an toàn.

Xem thêm: Sửa chữa bảo trì thang máy | 4 nội dung phải biết

1.2 Hệ thống bậc thang

Hệ thống bậc thang (Step System) là bộ phận trực tiếp tiếp xúc và vận chuyển hành khách.

• Step (Bậc thang): Thường làm bằng nhôm hoặc thép có các rãnh dọc chống trượt.
• Step Roller (Con lăn bậc thang): Giúp bậc thang di chuyển mượt mà trên hệ thống ray dẫn hướng.
• Step Chain (Xích bậc thang): Kết nối các bậc thang lại với nhau thành một vòng lặp kín.
• Tracks (Ray dẫn hướng): Hệ thống đường ray để con lăn bậc thang chạy lên xuống theo đúng lộ trình.

1.3 Hệ thống tay vịn

Hệ thống tay vịn (Handrail System) đảm bảo sự thăng bằng và an toàn cho người đi thang.

• Handrail (Tay vịn): Làm từ cao su tổng hợp, di chuyển cùng tốc độ với bậc thang.
• Handrail Drive (Bộ truyền động tay vịn): Hệ thống bánh răng và dây curoa đảm bảo tay vịn chạy đồng bộ với bậc thang.
• Balustrade (Lan can): Phần vách hai bên tay vịn, thường làm bằng kính cường lực (Glass) hoặc Inox.

Xem thêm: Nên lắp đặt thang máy hay thang cuốn cho công trình? Lưu ý

1.4 Hệ thống lối vào và lối thoát

Hệ thống lối vào và lối thoát (Landing System) là khu vực chuyển tiếp giữa sàn nhà và thang cuốn được cấu tạo bởi:

• Floor Plate / Landing Plate (Tấm sàn): Tấm kim loại nằm trên sàn nhà, có thể tháo rời để kỹ thuật viên xuống kiểm tra động cơ bên dưới.
• Comb Plate (Tấm lược): Tấm có các răng cưa ở hai đầu thang, khớp với các rãnh trên bậc thang để đẩy dị vật ra ngoài, tránh bị kẹt.
• Comb Teeth (Răng lược): Các răng nhỏ trên tấm lược.

1.5 Các thiết bị an toàn

Các thiết bị an toàn (Safety Devices) bao gồm:

• Emergency Stop Button (Nút dừng khẩn cấp): Thường nằm ở hai đầu thang để dừng thang ngay lập tức khi có sự cố.
• Skirt Guard (Tấm chắn hông): Tấm vách ngăn giữa bậc thang và lan can để tránh kẹt chân/quần áo.
• Skirting Brush (Chổi an toàn): Dải chổi chạy dọc hai bên hông để cảnh báo người dùng không đứng quá sát mép.
• Step Sag Device (Thiết bị phát hiện bậc thang võng): Dừng thang nếu có bậc thang bị lệch hoặc võng xuống.

 1.6  Thuật ngữ các bộ phận cấu tạo thang cuốn bằng tiếng anh

Xem thêm: Cấu tạo thang máy gồm bộ phận gì? Chức năng từng bộ phận

2. Điểm khác biệt giữa cấu tạo thang cuốn các loại

2.1 Thang cuốn trong nhà

Thang cuốn trong nhà (Indoor Escalator) thường dùng trong Trung tâm thương mại, Siêu thị. Đặc điểm của dònh thang này là:

• Vật liệu lan can (Balustrade): Thường sử dụng kính cường lực (Tempered Glass) để tạo không gian mở, sang trọng và hiện đại.
• Tốc độ tiêu chuẩn: Khoảng 0.5 m/s.
• Đặc điểm cấu tạo: Thiết kế chú trọng thẩm mỹ. Hệ thống đèn LED dưới tay vịn (Handrail Lighting) hoặc dưới bậc thang thường được tích hợp để nịnh mắt khách hàng. Không cần trang bị hệ thống chống thấm nước phức tạp.

2.2 Thang cuốn ngoài trời

Thang cuốn ngoài trời (Outdoor Escalator) thường dùng ở lối lên xuống cầu đi bộ, khu du lịch, ga tàu điện. Thang cuốn ngoài trời cần đáp ứng những điều kiện sau:

• Vật liệu chống ăn mòn: Các bộ phận như xích bậc thang (Step Chain), khung giàn (Truss) và các con lăn đều phải được mạ kẽm nhúng nóng hoặc làm từ thép không gỉ (Inox 304) để chống rỉ sét.
• Hệ thống thoát nước (Drainage System): Đây là điểm khác biệt lớn nhất. Thang ngoài trời phải có máng thu nước và hệ thống bơm thoát nước tự động ở hố thang để tránh ngập úng gây cháy động cơ.
• Thiết bị điện: Tủ điều khiển và các cảm biến an toàn phải đạt tiêu chuẩn chống nước tối thiểu IP54 hoặc IP55.

2.3 Thang cuốn tải nặng

Thang cuốn tải nặng / Giao thông công cộng (Public Transit Escalator) thường dùng ở Ga tàu điện ngầm (Metro), Sân bay, Nhà ga lớn. Loại thang này sẽ có những đặc điểm sau:

• Khung giàn (Truss) siêu trọng: Được gia cố cực kỳ chắc chắn để vận hành liên tục 20-24h/ngày với lượng người khổng lồ.
• Lan can (Balustrade): Thường không dùng kính mà dùng vách Inox (Stainless Steel) cao kịch tay vịn để tăng độ bền, chịu được va đập mạnh từ hành lý, xe đẩy.
• Hệ thống phanh phụ (Auxiliary Brake): Khác với thang thương mại, thang công cộng bắt buộc có hệ thống phanh phụ tác động trực tiếp lên trục chính để dừng thang ngay lập tức nếu xích tải bị đứt, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho dòng người đông đúc.

Xem thêm: Mặt cắt thang cuốn | Đọc bản vẽ thang cuốn và thông tin cần biết

Bảng so sánh tóm tắt các điểm khác biệt của các loại thang cuốn

2.4 Băng tải bộ

Băng tải bộ (Moving Walkway) dù không gọi là thang cuốn nhưng có cấu tạo tương tự:

• Khác biệt: Bậc thang không tạo thành bậc cao thấp mà là một mặt phẳng liên tục (tầng dốc hoặc phẳng).
• Công dụng: Chuyên dùng trong siêu thị (để xe đẩy hàng lên xuống) hoặc sân bay (vận chuyển khách đi bộ quãng đường dài).

Điểm lưu ý thêm: Hiện nay, các dòng thang cuốn cao cấp như thang cuốn Xiolift XO-TOF còn khác nhau ở Công nghệ tiết kiệm điện. Thang hiện đại thường có cảm biến biến tần (VVVF) hoặc mắt thần (Sensor) để chạy chậm lại hoặc dừng hẳn khi không có người, giúp tiết kiệm tới 30-50% điện năng.

Kết luận

Hy vọng với những thông tin trên, bạn đọc có thể nắm rõ cấu tạo thang cuốn. Hiểu rõ chức năng từng bộ phận không chỉ giúp chủ đầu tư lựa chọn được loại thang phù hợp mà còn hỗ trợ quá trình bảo trì – bảo dưỡng hiệu quả hơn. Mọi thắc mắc hoặc yêu cầu về dịch vụ cần được tư vấn, Quý khách hàng, đối tác vui lòng liên hệ với XIOLIFT Việt Nam qua Hotline 0789 35 3838 để biết thêm thông tin chi tiết về sản phẩm hoặc nhận tư vấn các phương án lắp đặt thang chính hãng và bảo trì từ chuyên gia tốt nhất!