Buffer thang máy là gì? Cấu tạo, nguyên lý hoạt động giảm chấn

Bạn có bao giờ tự hỏi, nếu thang máy gặp sự cố và cabin đi xuống quá hành trình thì điều gì sẽ xảy ra? Liệu có bộ phận nào đủ khả năng hấp thụ toàn bộ lực va chạm để bảo vệ hành khách và thiết bị? Trong bài viết này, Xiolift Việt Nam sẽ cùng bạn tìm hiểu chi tiết buffer thang máy là gì, cấu tạo, nguyên lý hoạt động, các loại giảm chấn phổ biến hiện nay và lý do vì sao đây là một trong những thiết bị an toàn không thể thiếu của mọi hệ thống thang máy hiện đại.

1. Buffer thang máy là gì?

Buffer thang máy hay còn gọi là giảm chấn thang máy, là một trong những thiết bị an toàn quan trọng nhất trong hệ thống thang máy. Bộ phận này được lắp đặt tại đáy hố pit, ngay dưới cabin và đối trọng, có nhiệm vụ hấp thụ năng lượng va chạm trong trường hợp cabin hoặc đối trọng di chuyển xuống vị trí thấp nhất vượt quá hành trình thiết kế.

Nói một cách đơn giản, buffer thang máy đóng vai trò như “tấm đệm an toàn cuối cùng”, giúp giảm lực tác động, hạn chế hư hỏng thiết bị và bảo vệ hành khách cũng như hệ thống thang máy khi xảy ra sự cố.

Tuy hiếm khi phải hoạt động trong điều kiện thực tế, buffer thang máy lại là bộ phận bắt buộc theo các tiêu chuẩn an toàn quốc tế và đóng vai trò quyết định trong việc giảm thiểu rủi ro khi xảy ra sự cố ngoài ý muốn. Việc hiểu rõ cấu tạo, nguyên lý hoạt động cũng như các loại giảm chấn thang máy sẽ giúp chủ đầu tư và người sử dụng đánh giá chính xác hơn chất lượng cũng như mức độ an toàn của một hệ thống thang máy.

Xem thêm: Hệ thống an toàn thang máy có những gì? Tìm hiểu chi tiết

2. Buffer thang máy hoạt động như thế nào?

Nguyên lý hoạt động của giảm chấn thang máy gia đình khá đơn giản nhưng cực kỳ hiệu quả. Trong điều kiện vận hành bình thường, cabin sẽ không bao giờ chạm tới buffer. Chỉ khi xảy ra các tình huống như:

• Cabin vượt quá hành trình.
• Lỗi điều khiển.
• Mất kiểm soát tốc độ.
• Quá trình bảo trì hoặc thử nghiệm.

Lúc này cabin hoặc đối trọng sẽ tiếp xúc với buffer. Buffer sẽ:

• Hấp thụ năng lượng va chạm.
• Giảm tốc độ dừng của cabin.
• Giảm lực tác động lên khung cabin và ray dẫn hướng.
• Bảo vệ toàn bộ hệ thống cơ khí.

Nhờ đó, mức độ hư hỏng sẽ được giảm thiểu đáng kể.

3. Các loại giảm chấn thang máy phổ biến

Hiện nay, giảm chấn thang máy được chia thành 03 nhóm chính.

3.1 Buffer thủy lực

Bộ phận giảm chấn này thường được sử dụng với các dòng thang máy tốc độ cao, tải trọng lớn tại chung cư, văn phòng, trung tâm thương mại.Buffer thủy lực thường được lắp đặt dưới hố thang, trong đó việc xây dựng hố PIT đúng yêu cầu kỹ thuật về độ cao cũng như bề dày của hố hay công tác chống thấm, chống phân tầng khi xây dựng là yêu cầu bắt buộc.

Cấu tạo bao gồm:

• Xi lanh.
• Piston.
• Dầu thủy lực.
• Van tiết lưu.

Nguyên lý hoạt động của buffer thủy lực

Khi cabin thang máy hoặc đối trọng di chuyển vượt quá hành trình và tiếp xúc với buffer thủy lực, lực va chạm sẽ tác động trực tiếp lên piston bên trong thiết bị. Piston dịch chuyển xuống dưới, làm dầu thủy lực bị nén và buộc phải đi qua các van tiết lưu được thiết kế với lưu lượng kiểm soát chính xác. Quá trình này chuyển đổi phần lớn động năng của cabin thành nhiệt năng, từ đó hấp thụ lực va đập và giúp cabin giảm tốc một cách từ từ thay vì dừng đột ngột.

Nhờ cơ chế giảm chấn bằng dầu, buffer thủy lực có khả năng hấp thụ năng lượng va chạm rất lớn, đảm bảo cabin dừng lại êm ái và an toàn ngay cả khi xảy ra tình huống khẩn cấp. Loại giảm chấn này hoạt động ổn định, có độ tin cậy cao và đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt. Chính vì vậy, buffer thủy lực hiện được sử dụng phổ biến trong các dòng thang máy tốc độ trung bình và tốc độ cao, nơi yêu cầu khả năng giảm chấn vượt trội so với buffer lò xo thông thường.

Một số chú ý kỹ thuật khi sử dụng buffer thủy lực

• Buffer bao gồm các tải trọng từ 500kg – 3000kg, phù hợp cho tải trọng của các dòng thang máy thủy lực tải trọng từ cỡ nhỏ đến cỡ lớn
• Tùy theo dạng buffer, tốc độ va đập tối đa là 1,15 m/s; 2,04 m/s và 2,62 m/s.
• Buffer được cung cấp với chỉ báo mức dầu tối đa và tối thiểu.
• Chất lỏng thủy lực là dầu dùng cho thủy lực trong hệ thống thang máy, chẳng hạn như dầu có độ nhớt 4,6 °E ở 50 °C.

3.2 Buffer cao su polyurethane

Giảm chấn cao su là loại đơn giản nhất. Buffer cao su sử dụng tính đàn hồi của cao su để giảm tốc độ thang máy. Loại này có ưu điểm là chi phí thấp và dễ dàng lắp đặt, bảo trì.

Đặc điểm

• Làm bằng polyurethane hoặc cao su kỹ thuật.
• Không cần bảo dưỡng nhiều.
• Chi phí thấp.
• Độ bền cao.

Ứng dụng

• Thang máy gia đình, Homelift.
• Thang tốc độ thấp.
• Thông thường áp dụng cho thang có tốc độ dưới khoảng 1 m/s.

3.3 Giảm chấn lò xo

Buffer lò xo sử dụng lực nén của lò xo để giảm tốc độ thang máy. Thường được sử dụng trong các thang máy gia đình hoặc thang máy có tốc độ thấp.

Bảng so sánh 3 loại giảm chấn thang máy (Buffer)

Xem thêm: Quy trình lắp đặt thang máy an toàn | Chú ý

4. Quy trình lắp đặt buffer thang máy

Việc lắp đặt buffer thang máy (giảm chấn thang máy) cần được thực hiện đúng quy trình kỹ thuật nhằm đảm bảo thiết bị phát huy hiệu quả giảm chấn tối đa khi xảy ra tình huống khẩn cấp. Dưới đây là các bước lắp đặt cơ bản:

Bước 1. Chuẩn bị trước khi lắp đặt

Trước khi thi công, cần chuẩn bị đầy đủ buffer, bulông neo, đai ốc, tấm shim cân chỉnh cùng các dụng cụ chuyên dụng như cờ lê, tua vít, máy khoan và thiết bị đo đạc. Đồng thời, khu vực thi công phải được cô lập, ngắt nguồn điện và đảm bảo không có người làm việc trong giếng thang để tránh các rủi ro về an toàn.

Bước 2. Xác định vị trí lắp đặt

Tiến hành đo đạc và xác định chính xác vị trí lắp đặt buffer trên đáy hố pit theo bản vẽ kỹ thuật. Bề mặt lắp đặt cần bằng phẳng, chắc chắn và có khả năng chịu được tải trọng cũng như lực tác động lớn khi buffer làm việc. Việc định vị chính xác sẽ giúp cabin và đối trọng tiếp xúc đúng tâm của bộ giảm chấn.

Bước 3. Đặt và cân chỉnh buffer

Đưa buffer vào đúng vị trí đã được đánh dấu trên mặt hố pit. Nếu bề mặt không hoàn toàn bằng phẳng, sử dụng các tấm shim để cân chỉnh nhằm đảm bảo thiết bị được lắp theo phương thẳng đứng.

Sai số cho phép khi cân chỉnh thường được quy định như sau:

• Buffer lò xo: chênh lệch ±5 mm hoặc nhỏ hơn.
• Buffer thủy lực: chênh lệch ±1 mm hoặc nhỏ hơn.
• Đế buffer: chênh lệch ±1 mm hoặc nhỏ hơn.

Việc cân chỉnh chính xác giúp buffer hoạt động ổn định và kéo dài tuổi thọ của thiết bị.

Bước 4. Cố định thiết bị

Sau khi hoàn tất việc cân chỉnh, buffer được cố định xuống nền hố pit bằng bu lông neo hóa chất M12 theo đúng các vị trí quy định trên bản vẽ lắp đặt. Tất cả bu lông cần được siết đúng mô-men tiêu chuẩn để đảm bảo khả năng chịu lực và chống rung trong quá trình vận hành.

Bước 5. Điều chỉnh khoảng cách làm việc

Tiếp theo, kỹ thuật viên tiến hành điều chỉnh khoảng cách giữa đáy khung cabin (hoặc khung đối trọng) với đỉnh buffer bằng các tấm đệm chuyên dụng. Khoảng cách này phải đáp ứng đúng yêu cầu thiết kế để đảm bảo cabin chỉ tiếp xúc với buffer khi vượt quá hành trình cho phép.

Bước 6. Kiểm tra và chạy thử

Sau khi lắp đặt hoàn tất, toàn bộ hệ thống được kiểm tra trước khi đưa vào vận hành. Kỹ thuật viên sẽ chạy thử thang máy để xác nhận buffer hoạt động chính xác khi cabin hoặc đối trọng đi đến giới hạn hành trình. Đồng thời, các thông số như lực giảm chấn, hành trình nén, khả năng hồi phục và độ ổn định của thiết bị cũng được kiểm tra nhằm bảo đảm đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn an toàn trước khi bàn giao đưa vào sử dụng.

5. Xiolift cung cấp thang máy với hệ thống an toàn chuẩn quốc tế

Tại Xiolift Việt Nam, mọi dòng thang máy đều được trang bị đầy đủ các thiết bị an toàn theo tiêu chuẩn quốc tế, trong đó có buffer thang máy được lựa chọn phù hợp với từng tốc độ và tải trọng. Hệ thống an toàn của Xiolift còn bao gồm:

• Bộ giới hạn tốc độ.
• Phanh an toàn hai chiều.
• Buffer thủy lực hoặc polyurethane đạt chuẩn.
• Hệ thống điều khiển thông minh.
• Cảm biến cửa và cảm biến quá tải.

Hệ thống giám sát từ xa XIOLIFT Global Monitoring, giúp phát hiện sớm các bất thường để đảm bảo vận hành ổn định.

Nhờ đó, các dòng thang máy Xiolift luôn đáp ứng yêu cầu về an toàn, độ bền và trải nghiệm vận hành cho nhà ở, khách sạn, chung cư, bệnh viện và các công trình thương mại. Mọi yêu cầu về dịch vụ thang máy, Quý khách hàng vui lòng liên hệ qua Hotline 0789 35 3838 để được hỗ trợ tốt nhất!

Câu hỏi thường gặp 

Buffer thang máy là gì?

Buffer thang máy là thiết bị giảm chấn được lắp ở đáy hố pit để hấp thụ lực va chạm khi cabin hoặc đối trọng vượt quá hành trình thiết kế.

Buffer và giảm chấn thang máy có phải là một không?

Có. Buffer thang máy và giảm chấn thang máy là hai cách gọi của cùng một thiết bị an toàn.

Giảm chấn thang máy được lắp ở đâu?

Trong một hệ thống thang máy tiêu chuẩn, buffer thang máy được lắp đặt tại đáy hố pit dưới cabin, đáy hố pit dưới đối trọng, được cố định chắc chắn trên nền móng bê tông. Khi cabin hoặc đối trọng đi xuống hết hành trình, buffer sẽ là điểm tiếp xúc đầu tiên để hấp thụ toàn bộ động năng còn lại.

Buffer thang máy có những loại nào?

Có 3 loại phổ biến: Buffer polyurethane (cao su), Buffer thủy lực, Buffer lò xo.

Buffer có phải là thiết bị dừng cabin không?

Không. Buffer chỉ hoạt động khi cabin chạm đáy hố pit và là lớp bảo vệ cuối cùng của hệ thống an toàn.

Khi nào cần sử dụng buffer thủy lực?

Theo các tiêu chuẩn thiết kế hiện hành:

• Thang máy tốc độ thấp có thể sử dụng buffer polyurethane.
• Thang máy tốc độ cao bắt buộc phải sử dụng buffer thủy lực để đảm bảo an toàn.

Đối với các tòa nhà văn phòng, khách sạn, trung tâm thương mại hay chung cư cao tầng, buffer thủy lực gần như là lựa chọn tiêu chuẩn.

Giảm chấn thang máy có phải là hệ thống bảo vệ chính không?

Không. Nhiều người nhầm tưởng buffer thang máy là thiết bị giúp dừng cabin khi xảy ra sự cố. Thực tế, buffer chỉ là lớp bảo vệ cuối cùng. Trước khi cabin chạm buffer, hệ thống còn nhiều lớp an toàn khác như:

• Bộ giới hạn tốc độ (Overspeed Governor).
• Phanh an toàn (Safety Gear).
• Công tắc giới hạn hành trình.
• Hệ thống điều khiển.
• Bộ cảm biến vị trí.

Chỉ trong trường hợp cabin vẫn tiếp tục đi xuống sau khi các hệ thống trên không thể ngăn lại thì buffer mới phát huy tác dụng.

Buffer thang máy có cần bảo trì không?

Câu trả lời là Có.

Trong quá trình bảo trì định kỳ, kỹ thuật viên sẽ kiểm tra:

• Tình trạng bề mặt buffer.
• Độ biến dạng.
• Độ chắc chắn của bu lông cố định.
• Mức dầu đối với buffer thủy lực.
• Hiện tượng rò rỉ dầu.
• Khả năng hồi vị của piston.

Nếu buffer bị hỏng hoặc xuống cấp sẽ phải thay thế ngay để đảm bảo an toàn.

Buffer thang máy có tuổi thọ bao lâu?

Tuổi thọ phụ thuộc vào: Chất lượng sản phẩm, Điều kiện môi trường, Tần suất hoạt động, Chế độ bảo trì.

Thông thường:

• Buffer polyurethane có thể sử dụng từ 10–20 năm.
• Buffer thủy lực có tuổi thọ khoảng 15–25 năm nếu được bảo trì đúng quy trình.

Tiêu chuẩn an toàn đối với buffer thang máy?

Một buffer thang máy đạt chuẩn cần đáp ứng các yêu cầu:

• Được tính toán theo tải trọng và tốc độ của thang.
• Đạt các tiêu chuẩn quốc tế như EN 81, ISO hoặc các tiêu chuẩn tương đương.
• Được kiểm định trong quá trình nghiệm thu thang máy.
• Hoạt động ổn định trong suốt vòng đời thiết bị.

Việc lựa chọn đúng loại buffer giúp nâng cao độ an toàn và kéo dài tuổi thọ toàn bộ hệ thống thang máy.